به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، در سالهای اخیر، موضوع توسعه متوازن شهری و استانی و نحوه بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود، به یکی از مهمترین محورهای گفتوگوهای کارشناسی و مدیریتی در کشور تبدیل شده است. استانهایی که از موقعیت جغرافیایی، جمعیتی و اقتصادی ویژه برخوردارند، بیش از دیگر مناطق نیازمند برنامهریزی دقیق و استفاده هدفمند از فرصتها هستند.
غفلت از این ظرفیتها میتواند در بلندمدت به شکلگیری چالشهای جدی در حوزههای مختلف منجر شود. در همین راستا، البرز بهعنوان یکی از استانهای مهم و راهبردی کشور، همواره در کانون توجه تحلیلگران و مدیران قرار داشته است. در این راستا خبرنگار تسنیم از کرج گفتوگویی را با آیتالله حسین ردایی، نماینده مردم استان البرز در مجلس خبرگان رهبری انجام داده است.
در این گفتوگو مجموعهای از مسائل کلیدی مرتبط با توسعه، مدیریت شهری و چالشهای زیرساختی موردبررسی قرار گرفته و علاوه بر تبیین وضعیت کلی بهرهبرداری از فرصتهای موجود، به موضوعاتی همچون مدیریت پسماند، حملونقل عمومی، پروژه قطار شهری و کارآمدی منابع انسانی در ساختار مدیریت شهری پرداخته شده تا تصویری روشنتر از وضعیت فعلی و مسیرهای پیشروی توسعه استان ارائه شود.
تسنیم: وضعیت کلی استان البرز از نظر بهرهبرداری از فرصتها و عوامل مؤثر بر موفقیت و توسعه آن چگونه ارزیابی میشود؟
استان البرز همواره با تهدیدها و فرصتهایی مواجه بوده و هست. میزان بهرهبرداری از این فرصتها و همچنین بخشهایی که از آنها استفاده نشده، امروز در قالب برخی ناهنجاریها، نارضایتیها، ناهماهنگیها و قرار گرفتن در رتبههای پایین برخی شاخصها قابلمشاهده است؛ موضوعی که نشاندهنده استفادهنشدن کامل از ظرفیتهای موجود در طول سالهای گذشته از سوی مسئولان است.
این فرصتها میتوانست به غنیمت تبدیل و با بهرهبرداری مناسب از آنها، ضمن کاهش جدی تهدیدها، از تبدیل برخی مشکلات به بحران جلوگیری شود. رمز موفقیت استان البرز در همفکری، همدلی، همصدقی و حرکت در مسیر یک هدف مشترک نهفته است زیرا تا زمانی که این همافزایی شکل نگیرد، فرصتهای موجود بهجای آنکه در مسیر توسعه استان به کار گرفته شود، در اختیار و بهرهبرداری دیگران قرار خواهد گرفت.
تسنیم: مهمترین محورهای چالشبرانگیز در مدیریت شهری کرج و استان البرز چیست؟
چند محور اساسی وجود دارد که نباید صرفاً از آنها بهعنوان فرصت یاد کرد، بلکه این موارد بیانگر موقعیت و وضعیت موجود و نیازمند چارهاندیشی جدی برای بهبود شرایط کلانشهر کرج و استان البرز هستند. یکی از مهمترین این محورها، موضوع پسماند است. با توجه به حجم بالای جمعآوری زباله در کلانشهر کرج و استان البرز، مدیریت صحیح این حوزه از اهمیت ویژهای برخوردار است.
در دنیای امروز و کشورهای پیشرفته یا در حال پیشرفت، پسماند نهتنها یک معضل محسوب نمیشود، بلکه بهعنوان یک فرصت ارزشمند اقتصادی و زیستمحیطی موردتوجه قرار گرفته است. بر اساس بررسیهای انجامشده، برخی کشورها حتی اقدام به خرید پسماندها و مواد قابل بازیافت از سایر کشورها میکنند که این موضوع نشاندهنده ظرفیت بالای این حوزه و ضرورت نگاه نوین به مدیریت پسماند است.
همانگونه که ما نفت خام را با قیمت پایین به فروش میرسانیم و دیگر کشورها با فرآوری آن ارزشافزوده ایجاد میکنند، در حوزه پسماند نیز برخی کشورها این مواد را با قیمت پایین خریداری میکنند و از طریق بازیافت و فرآوری، به ارزش اقتصادی قابلتوجهی دست مییابند. این موضوع شوخی نیست که به پسماند عنوان «طلای کثیف» دادهاند؛ این تعبیر بیانگر ظرفیت و ارزش نهفته در این منابع است.
حتی اگر بخواهیم از منظر فلسفی به این موضوع نگاه کنیم، هر یک از این پسماندها دارای یک وجود جوهری هستند که بهسادگی از بین نمیرود. جوهر در عالم وجود باقی است و عوارض تابع آن هستند؛ از اینرو تا زمانی که جوهر وجود دارد، امکان هرگونه تغییر، تحول و تبدیل آن به اشکال جدید و دارای آثار مثبت در آفرینش هست. این نگاه برگرفته از مبنای حرکت جوهری ملاصدرایی است.
پسماند نیازمند چنین نگاهی است؛ از اینرو باید نگرش خود را نسبت به آن تغییر دهیم. زمانی که نگاه تغییر کند، اندیشه و راهکارهای جدید برای نحوه بهرهبرداری صحیح از این ظرفیت شکل خواهد گرفت. امروزه با استفاده از دستگاهها و فناوریهای پیشرفته در دنیا، میتوان بخش عمدهای از پسماندها را بازیافت کرد و به چرخه مصرف بازگرداند زیرا از هر یک هزار کیلوگرم پسماند، کمتر از 10 کیلوگرم آن به معنای واقعی زباله دورریز است.
حتی برخی معتقدند این میزان میتواند به کمتر از یک کیلوگرم نیز برسد. به بیان دیگر، حدود 990 کیلوگرم از این مواد همچنان قابلیت بازگشت به چرخه تولید و ایجاد ارزش را دارند و از منظر نگاه فلسفی مبتنی بر حرکت جوهری، همچون موجودی زنده ظرفیت تحول، تغییر و اثرگذاری مثبت را دارا هستند. در مقابل، دفن پسماندها موجب از دست رفتن این ظرفیت ارزشمند میشود.
تسنیم: عدم توجه به این موضوع چه پیامدهایی به دنبال دارد؟
این اقدام پیامدهای متعدد زیستمحیطی از جمله آلودگی، هدررفت انرژی و تولید گازهای مضر را نیز به دنبال دارد، از اینرو، عدم بهرهبرداری صحیح از پسماندها در نهایت آسیبها و پیامدهای متقابل آن را متوجه جامعه و محیطزیست خواهد کرد. برای عمل به قاعده لاضرر که در فقه و حقوق نیز موردتوجه قرار گرفته است، باید از ظرفیتهای موجود در حوزه پسماند به شکل صحیح بهرهبرداری کنیم.
نکته مهم این است که چرا باید در فرآیند تولید، صرفاً از منابع طبیعی و انرژیهای دست اول استفاده کنیم؟ ایران به لطف الهی و به دلیل موقعیت جغرافیایی، ظرفیتهای سطحی و زیرزمینی، از جمله کشورهایی است که از منابع طبیعی ارزشمند و اولیه برخوردار است اما همین وفور نعمت گاهی موجب شده از ظرفیت منابع قابل بازیافت و قابل استفاده مجدد غفلت شود؛ موضوعی که نمونههای آن را میتوان در الگوهای مصرف روزمره و مصرف منابع انرژی در بخشهای مختلف مشاهده کرد.
در شرایطی که بخش قابلتوجهی از منابع طبیعی و انرژی کشور به این شکل مصرف میشود، استفاده از دانش و فناوریهای نوین در بازیافت و مدیریت پسماند میتواند نقش مهمی در کاهش وابستگی به منابع اولیه داشته باشد؛ بهگونهای که نیاز به مصرف نفت، چوب و بسیاری دیگر از منابع طبیعی دست اول کاهش یابد و بهرهبرداری از منابع موجود به شکلی پایدارتر انجام شود.
تسنیم: به نظر شما راهکار قابل اجرا در این زمینه چیست؟
ایران کشوری غنی و مستقل و برخوردار از نعمتهای فراوان طبیعی و ظرفیتهای متعدد است و بر اساس دانشهای طبیعی، منابع ارزشمندی را در اختیار دارد. با این حال، ضروری است نگاه بهرهبرداری از این منابع تنها محدود به مصرف اولیه نباشد و به ظرفیتهای موجود در منابع مصرفشده نیز توجه شود. در این راستا، باید موضوع پسماند و بازیافت به صورت جدی موردتوجه قرار گیرد.
باید از پیشرفتهترین دستگاهها، فناوریها، متخصصان، عالمان و دانشمندان این حوزه برای بهرهبرداری بهینه از این ظرفیت استفاده شود. بر اساس این دیدگاه، نعمتهای مصرفشده همچنان دارای قابلیت ورود دوباره به چرخه مصرف هستند. همانگونه که در مباحث مربوط به انرژی و تحول مواد مطرح میشود، هر موجودی که به وجود آمده، به معنای نابودی کامل از بین نمیرود، بلکه دچار تغییر و تحول میشود.
از اینرو پسماند نیز میتواند با تغییر ماهیت و فرآوری مجدد، بار دیگر بهعنوان یک منبع قابل استفاده مورد بهرهبرداری قرار گیرد. بنابراین باید اقداماتی صورت گیرد تا در کنار بهرهبرداری از نفت که در دنیای امروز نقش بسیار مهمی در اقتصاد و استقلال کشور دارد، موضوع بازیابی نعمتها و استفاده بهینه از منابع مصرفشده نیز موردتوجه جدی قرار گیرد.
توسعه این حوزه میتواند زمینهای را فراهم کند تا کشور با اتکا به ظرفیتهای نوین و بهرهگیری از منابع قابل بازیافت، وابستگی کمتری به منابعی همچون نفت داشته باشد. علم و دانش این مسیر وجود دارد، متخصصان و دانشمندان این حوزه نیز در دسترس هستند و آنچه بیش از هر چیز موردنیاز است، شکلگیری عزم و همت عمومی برای بهرهگیری از این ظرفیتهاست.
تسنیم: نظر شما در خصوص دیگر چالش های استان البرز چیست؟
یکی از گلایههای مردم و موضوعاتی که در مراجعات خود مطرح میکنند، مربوط به وضعیت قطار شهری است. بر اساس بازدیدهای انجامشده، اکنون نزدیک به یک سال و نیم از برخی مراحل گذشته و انتظار میرود متناسب با زمان سپریشده، یا بر اساس اعتبارات سالانه و یا از طریق ایجاد درآمدهای پایدار، از سوی شهرداری برای رفع این کمبودها و تکمیل پروژه اقدام شود.
همچنین لازم است وعدههایی که از سوی مسئولان و دولتمردان در این زمینه مطرح میشود، به صورت جدی پیگیری و عملیاتی شود. در این چارچوب، تأمین منابع مالی و نیز راه قطار برای ادامه اجرای خطوط قطار شهری و توسعه ریلگذاری، یکی از محورهای اساسی محسوب میشود. حتی نگاه توسعهای فراتر از شهر کرج و حرکت به سمت قطار استانی نیز در میان برخی دیدگاهها مطرح است.
بهگونهای که این سامانه حملونقل تنها محدود به شهر کرج نباشد و شهرهای همجوار کلانشهر کرج نیز در آینده نزدیک بتوانند از خدمات آن بهرهمند شوند. بدون تردید، تبدیل این ساختار از یک سازمان محدود شهری به یک سازمان در سطح استانی، مستلزم نگاه وسیعتر، تأمین بودجه بیشتر و شکلگیری همت و ارادهای جدیتر است که میتواند زمینه توسعه و گسترش هرچه بهتر این پروژه را فراهم سازد.
تسنیم: در مسیر ارتقای کارآمدی مدیریت شهری، چه مسائلی میتواند بر نحوه استفاده از ظرفیتهای انسانی و سازمانی تأثیرگذار باشد؟
نکته بعدی که یک دغدغه جدی است و گاهی به آقایان در جاهای دیگر نیز مطرح شده، مسئله نامتوازن بودن درآمد شهرداری با خروجی آن است؛ به گونه ای که ورودی با خروجی در برخی موارد همخوانی ندارد که این مسئله در شهر کرج بیشتر مشاهده میشود و بخشی از این موضوع مربوط به منابع انسانی است.
اخیراً مشاهده میشود که تعداد زیادی از افراد با حقوقهای بالا در شهرداری حضور دارند که عملاً کار مفیدی در طول روز، حتی به میزان یک ساعت، از آنها مشاهده نمیشود. درحالیکه برخی از این افراد در گذشته نیروهای توانمند و مفیدی بودهاند، اما امروز در قالب عناوینی مانند مشاور و موارد مشابه، عملاً کارایی مشخصی ندارند و استفاده مؤثری از ظرفیت آنها صورت نمیگیرد که این وضعیت از بدترین نوع اضمحلال انرژی انسانی محسوب میشود.
تسنیم: در مدیریت مجموعههای بزرگ شهری، چه عواملی میتوانند بر کیفیت استفاده از منابع و ظرفیتهای موجود تأثیر بگذارند؟
هرچه قوه محرکه انسانی فعالتر باشد، پویاتر و پرانرژیتر خواهد بود و هرچه میزان فعالیت آن کاهش یابد، به همان نسبت دچار افت انرژی و کاهش کارآمدی میشود. در این نگاه، تنها به نعمتهای مصرفشده در منابع طبیعی توجه نمیشود، بلکه بزرگترین نعمت الهی، نعمت انسانی و انرژی انسانی است.
اینکه تا چه میزان از ظرفیتها و انرژیهای انسانی استفاده و تا چه اندازه این توانمندیها در مسیر کمک به دیگران و بهرهگیری مؤثر از قابلیتها به کار گرفته میشود، موضوعی اساسی و قابل توجه است. حقیقت معنای شورا نیز در همین چارچوب قابل تبیین است؛ یعنی مشورتدهی به جامعه، نهادها، سازمانها، مسئولان و دستگاههای اجرایی برای به فعلیت رساندن قوای بالقوه و بالفعل مسئولان و سایر ردههای جامعه.
این امر از جمله وظایف نانوشته شوراها محسوب میشود. یعنی باید به سایر نهادها آموزش داده شود که مشورت واقعی چه آثار و برکاتی دارد و چگونه میتوان از انرژی و پتانسیلهای انسانی که بهصورت بالقوه باقی ماندهاند، استفاده و به سمت بالفعل شدن و شکوفایی حرکت کرد. این موضوع باید موردتوجه جدی قرار گیرد که این نوع نگاه کجا باید شکل بگیرد و چه نهادی باید برای آن فکر کند.
شهرداری یکی از مجموعههایی است که میتواند از این ظرفیت بهصورت جدی استفاده کند؛ چه از نیروهای بیرونی و چه از نیروهای درونسازمانی. این مجموعهها دارای پتانسیل بزرگی هستند و هر یک از افراد، در حد توان و جایگاه خود، قابلیت اثرگذاری و نقشآفرینی دارند. با این حال، در بسیاری از موارد، برنامهریزی مشخصی برای بهرهبرداری از این تواناییها و انرژیهای انسانی وجود ندارد.
این مسئله میتواند منجر به از دست رفتن بخشی از ظرفیتهای ارزشمند شود. این موضوع از اهمیت بالایی برخوردار بوده و نیازمند نگاه دقیق، برنامهریزی منسجم و استفاده هدفمند از همه ظرفیتهای موجود است.
تسنیم: در مدیریت شهری، چه نقشی برای تعامل و هماهنگی میان نهادها در تسهیل روند اجرای پروژهها میتوان در نظر گرفت؟
گاهی تأخیر در ارائه خدمات مدیریت شهری مشاهده میشود که امری سهوی و غیرعمدی و ناشی از اختلافات کاری، سلیقهای و اداری میان دستگاههای مختلف یا حتی اختلافات مربوط به زمین بین دو اداره است. این نوع اختلافات در برخی موارد موجب میشود پروندهها سالها در جریان باقی بمانند. برای نمونه میتوان به موضوع دپوی قطار شهرداری در دانشگاه خوارزمی اشاره کرد.
روند این مسئله مدتزمان قابلتوجهی به طول انجامید و اخیراً بهصورت اجمالی به توافقاتی در این خصوص دست یافته شد. بدیهی است چنین مواردی میتواند موجب تأخیر در ارائه خدمات و اجرای پروژهها شود.
رئیس کل دادگستری البرز برای امام جمعه کرج و بنده حکم سفیر صلح صادر کرده، یعنی بالاترین مرتبه در بحث شورای حل اختلاف، بالاترین موقعیت برای داوری و ایجاد صلح میان دستگاهها و نهادها به واسطه سفیران صلح است. اگر نهادها و سازمانها با یکدیگر دچار تعارض و تداخل یا تنافی و اختلافی شوند، میتوانند به شورای حل اختلاف مراجعه کنند و پرونده را به سفیر صلح ارجاع دهند تا مسئله حل شود.
گفتوگو: مینا صدیقیان
انتهای پیام/
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0