گیلان در آستانه سونامی سالمندی؛ نظام سلامت چقدر آماده است؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از رشت، گیلان سال‌هاست در شاخص سالمندی جمعیت در صدر استان‌های کشور قرار دارد؛ جایگاهی که در نگاه نخست شاید تنها یک آمار جمعیتی به نظر برسد، اما در واقع نشانه ورود استان به دوره‌ای تازه از چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و به‌ویژه بهداشتی و درمانی است. 

کاهش نرخ باروری، افزایش امید به زندگی و مهاجرت بخشی از جمعیت جوان سبب شده ساختار جمعیتی گیلان با سرعتی بیش از میانگین کشور به سمت سالمندی حرکت کند؛ روندی که کارشناسان از آن به عنوان یکی از مهم‌ترین ابرچالش‌های پیش روی استان در دهه آینده یاد می‌کنند.

نتیجه سالمندی جمعیت فشار بر کادر درمان است

افزایش تعداد سالمندان به معنای افزایش بیماری‌های مزمن، مراجعات درمانی بیشتر، نیاز فزاینده به خدمات توانبخشی، مراقبت‌های طولانی‌مدت و فشار مضاعف بر مراکز درمانی است،  موضوعی که از هم‌اکنون آثار آن در برخی مراکز درمانی استان قابل مشاهده است. 

کارشناسان حوزه سلامت معتقدند نظام درمانی گیلان در سال‌های آینده با حجم بیشتری از بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت، سرطان، آلزایمر و سایر بیماری‌های مرتبط با سالمندی روبه‌رو خواهد شد؛ بیماری‌هایی که علاوه بر هزینه‌های درمان، نیازمند خدمات مراقبتی مستمر هستند. 

در همین راستا، محمدتقی آشوبی رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان نیز پیش‌تر نسبت به پیامدهای گسترش سالمندی در استان هشدار داده بود. محمدتقی آشوبی 23 آذر 1402 در گفت‌وگویی با اشاره به روند فزاینده سالمندی جمعیت، از این پدیده به عنوان «سونامی خاموش» یاد کرد و گفت که گیلان بیشترین سهم سالمندی کشور را به خود اختصاص داده و در صورت تداوم روند فعلی، نظام سلامت با افزایش چشمگیر نیاز به خدمات درمانی و مراقبتی مواجه خواهد شد.

زیرساخت‌های درمانی برای مراقبت از سالمندان ناتوانند

وی با تأکید بر اینکه افزایش جمعیت سالمند، الگوی بیماری‌ها و نیازهای درمانی استان را تغییر داده است، خاطرنشان کرد که بیماری‌های غیرواگیر از جمله بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت، سرطان و اختلالات شناختی سهم بیشتری از مراجعات درمانی را به خود اختصاص خواهند داد و این مسئله ضرورت توسعه زیرساخت‌های بهداشتی و درمانی را دوچندان می‌کند. 

این در حالی است که بسیاری از زیرساخت‌های درمانی استان نیز با چالش فرسودگی مواجه‌اند و برخی بیمارستان‌های مرجع گیلان قدمتی چند دهه‌ای دارند، مسئله‌ای که نگرانی‌ها درباره آمادگی نظام سلامت برای مواجهه با موج سالمندی را افزایش داده است. 

آشوبی همچنین خردادماه 1402 در نشستی تخصصی با تأکید بر ضرورت آمادگی گیلان برای مواجهه با تحولات جمعیتی، راه‌اندازی کلینیک‌های ویژه سالمندی و توسعه خدمات تخصصی مرتبط با سالمندان را از نیازهای جدی استان برشمرد و تصریح کرد که ارائه خدمات سلامت به جمعیت سالمند نیازمند رویکردی متفاوت از گذشته است. 

تجربه مراقبت از سالمندان در کشورمای دیگر

بررسی تجربه کشورهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد عبور از بحران سالمندی تنها با افزایش تعداد تخت‌های بیمارستانی ممکن نیست،  کشورهایی نظیر ژاپن با انتقال بخشی از خدمات درمانی و مراقبتی به سطح محلات و منازل توانسته‌اند فشار بر بیمارستان‌ها را کاهش دهند و کیفیت زندگی سالمندان را ارتقا بخشند. 

رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان بار دیگر در جریان برگزاری دومین کمیته تخصصی سلامت و امور بیمه‌ای سالمندان در اسفندماه سال 1402 با اشاره به اینکه گیلان علاوه بر جمعیت بومی سالمند، مقصد بخشی از سالمندان و بازنشستگان سایر استان‌های کشور نیز محسوب می‌شود، اظهار کرد: این شرایط بار مضاعفی را بر دوش نظام سلامت استان قرار داده و ضرورت برنامه‌ریزی برای توسعه خدمات مراقبتی، توانبخشی و درمانی را بیش از گذشته آشکار کرده است. 

اظهارات مسئولان حوزه سلامت گیلان نشان می‌دهد که پدیده سالمندی دیگر یک مسئله مربوط به آینده نیست، بلکه به یکی از مهم‌ترین واقعیت‌های امروز استان تبدیل شده و مدیریت آثار آن نیازمند برنامه‌ریزی جامع در حوزه بهداشت، درمان، رفاه اجتماعی و زیرساخت‌های حمایتی است. 

رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان همچنین در خرداد 1402 نیز در جلسه‌ای با بیان اینکه این استان علاوه بر فرزندآوری، وضعیت خوبی در حوزه جمعیت سالمندی نیز ندارد، گفته بود: راه‌اندازی کلینیک ویژه تخصصی سالمندی و همچنین راه‌اندازی رشته ارشد سلامت سالمندی دکترای سالمندشناسی در استان یک ضرورت و مطالبه است. 

گرچه 2 موضوع و مطلبی که رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان مطرح کرد بسیار عالی و یک راهکار خوب می‌تواند باشد ولی تاکنون اقدامی در این موارد صورت نگرفته و متولی پیگیری این موضوعات نیست مشخص نیست کدام سازمان و نهاد است. 

گیلان پیر برنامه‌ای برای مواجهه با سالمندان دارد؟

اکنون این پرسش مطرح است که آیا گیلان نیز برنامه‌ای جامع برای مواجهه با سالمندترین دهه تاریخ خود دارد یا خیر؟ 

کارشناسان بر این باورند که توسعه مراکز مراقبت روزانه سالمندان، تقویت خدمات بهداشت خانواده، گسترش خدمات توانبخشی، افزایش نیروی انسانی متخصص و بازنگری در زیرساخت‌های درمانی باید در اولویت برنامه‌ریزی‌های استان قرار گیرد. 

بی‌تردید سالمندی جمعیت نه یک تهدید صرف، بلکه واقعیتی است که از هم‌اکنون آغاز شده و هرگونه تأخیر در برنامه‌ریزی برای آن می‌تواند هزینه‌های سنگینی را بر نظام سلامت و اقتصاد استان تحمیل کند؛ موضوعی که ضرورت توجه جدی مسئولان به آینده سلامت گیلان را بیش از گذشته آشکار می‌سازد.

انتهای پیام/