چرا 60 درصد اصناف استان مرکزی مالیات پرداخت نکردند؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اراک، نظام مالیاتی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تأمین مالی دولت، نقشی اساسی در توسعه زیرساخت‌ها، ارائه خدمات عمومی و تحقق عدالت اقتصادی ایفا می‌کند. در سال‌های اخیر، با اجرای طرح‌های هوشمندسازی، اصلاح فرآیندهای مالیاتی و مقابله با فرار مالیاتی، سازمان امور مالیاتی تلاش کرده است ضمن افزایش شفافیت اقتصادی، سهم درآمدهای پایدار در بودجه کشور را ارتقا دهد و وابستگی به درآمدهای نفتی را کاهش دهد.

استان مرکزی نیز به‌عنوان یکی از قطب‌های صنعتی و تولیدی کشور، سهم قابل توجهی در درآمدهای مالیاتی دارد. وجود صنایع بزرگ، واحدهای تولیدی و فعالان اقتصادی متعدد، این استان را به یکی از استان‌های اثرگذار در تأمین درآمدهای مالیاتی کشور تبدیل کرده و بخش مهمی از منابع حاصل از مالیات نیز در قالب عوارض و اعتبارات به توسعه شهرها و روستاها بازمی‌گردد.

در کنار این ظرفیت‌ها، مقابله با فرار مالیاتی، گسترش عدالت مالیاتی، تسهیل ارائه خدمات الکترونیکی و افزایش رضایتمندی مؤدیان، از مهم‌ترین برنامه‌هایی است که در سال‌های اخیر با جدیت دنبال شده است. اجرای سامانه‌های هوشمند و استفاده از داده‌های مالی، مسیر شناسایی مؤدیان جدید و مقابله با تخلفات مالیاتی را هموارتر کرده و زمینه را برای توزیع عادلانه‌تر بار مالیاتی فراهم ساخته است.

از سوی دیگر، استفاده گسترده از ظرفیت‌های قانونی همچون تبصره 100 قانون مالیات‌های مستقیم، موجب شده بخش قابل توجهی از صاحبان مشاغل بدون مراجعه حضوری و با کمترین تشریفات، تکالیف مالیاتی خود را انجام دهند؛ اقدامی که علاوه بر کاهش هزینه‌ها، سرعت و شفافیت در ارائه خدمات را نیز افزایش داده است.

خبرنگار خبرگزاری تسنیم استان مرکزی در گفت‌وگویی تفصیلی با مظاهر سعیدی، مدیرکل امور مالیاتی استان مرکزی، آخرین وضعیت درآمدهای مالیاتی، میزان تحقق وصول مالیات، مقابله با فرار مالیاتی، نحوه هزینه‌کرد عوارض، وضعیت مالیات اصناف و برنامه‌های این اداره کل برای توسعه عدالت مالیاتی و هوشمندسازی نظام مالیاتی در استان را بررسی کرده که مشروح آن در زیر می آید:

* سهم 2.6 درصدی استان مرکزی از درآمدهای مالیاتی کشور

*وصول 39.8 همت مالیات در سال 1404

*60درصد اصناف استان مرکزی مالیات پرداخت نکردند

*90 درصد صاحبان مشاغل استان مرکزی از مزایای تبصره 100 استفاده کردند

*مالیات‌های استان مرکزی صرف عمران شهرها و روستاها می‌شود

*سازمان امور مالیاتی با هوش مصنوعی به جنگ فرار مالیاتی رفت

*وصول 10.4 همت عوارض برای توسعه شهرها و روستاهای استان مرکزی

*بیشترین مالیات اصناف استان مرکزی را پزشکان متخصص پرداخت کردند

*تحقق 85 درصدی درآمدهای مالیاتی استان مرکزی در سال 1404 با وجود شرایط جنگی

تسنیم: با توجه به عملکرد اداره‌کل امور مالیاتی استان مرکزی در سال‌های اخیر، به‌ویژه با در نظر گرفتن شرایط خاص سال 1404، ارزیابی شما از میزان تحقق درآمدهای مالیاتی استان چیست؟

سعیدی: وظیفه سازمان امور مالیاتی، تأمین درآمدهای مالیاتی کشور است و این مسئولیت در استان‌ها بر عهده ادارات‌کل امور مالیاتی قرار دارد. مأموریت اصلی ما نیز وصول عادلانه مالیات در راستای تأمین درآمدهای دولت است.

اگر بخواهیم نگاهی به عملکرد سه سال اخیر داشته باشیم، در سال 1402 بر اساس قانون بودجه، سهمیه درآمد مالیاتی استان مرکزی 22 هزار میلیارد تومان تعیین شده بود که با وصول 20 هزار میلیارد تومان، 91 درصد آن محقق شد. در سال 1403 نیز سهمیه استان 38 هزار و 400 میلیارد تومان بود که موفق شدیم 35 هزار و 500 میلیارد تومان وصول کنیم و به تحقق 93 درصدی برسیم.

اما در سال 1404، با توجه به شرایط خاصی که کشور با آن مواجه شد، وضعیت متفاوت بود. همان‌طور که مستحضرید، وقوع جنگ 12 روزه و همچنین سایر شرایط ویژه‌ای که در طول سال ایجاد شد و جنگ تحمیلی سوم، فضای کسب‌وکار، تجارت و تولید را با دشواری‌هایی روبه‌رو کرد. طبیعی بود که این شرایط، فرآیند وصول مالیات را نیز برای اداره‌کل امور مالیاتی با چالش بیشتری همراه کند.

در سال 1404، سهمیه تعیین‌شده برای استان 47 هزار میلیارد تومان بود. از این میزان، 39 هزار و 800 میلیارد تومان وصول شد که معادل 85 درصد تحقق درآمدهای پیش‌بینی‌شده است.

همچنین میزان رشد درآمدهای مالیاتی نسبت به سال 1403 حدود 12 درصد بود؛ یعنی در مقایسه با وصول 35 هزار و 500 میلیارد تومانی سال 1403، در پایان سال 1404 به رقم 39 هزار و 800 میلیارد تومان رسیدیم.

در مجموع، اداره‌کل امور مالیاتی استان مرکزی سال 1404 را با تحقق 85 درصدی درآمدهای مالیاتی به پایان رساند. با توجه به شرایط خاص اقتصادی و اتفاقات پیش‌آمده در کشور، این میزان تحقق را می‌توان عملکردی قابل قبول ارزیابی کرد.

تحقق 76.6 درصدی درآمدهای مالیاتی استان مرکزی در دو ماهه نخست سال

تسنیم: ترکیب درآمدهای مالیاتی استان مرکزی چگونه است و عملکرد اداره‌کل امور مالیاتی استان در سال 1405 چه وضعیتی داشته است؟

سعیدی: اگر بخواهم در خصوص ترکیب درآمدهای مالیاتی استان توضیح دهم، باید عرض کنم که بیشترین سهم در تأمین درآمدهای مالیاتی استان را شرکت‌ها و اشخاص حقوقی بر عهده دارند که در رأس آن‌ها شرکت‌های تولیدی قرار گرفته‌اند. پس از آن، مالیات بر حقوق و سپس مالیات مشاغل، مهم‌ترین منابع درآمدهای مالیاتی استان هستند.

در ادامه، علاوه بر آمار سال 1404، مناسب است به عملکرد دو ماهه نخست سال جاری نیز اشاره کنم که آمار قابل تأملی است. بر اساس قانون بودجه، حدود 75 هزار میلیارد تومان (75 همت) درآمد مالیاتی برای استان مرکزی پیش‌بینی شده بود. البته این ارقام پیش از وقوع جنگ تحمیلی 12 روزه و شرایط خاص کشور تعیین شده بود و طبیعی است که احتمال بازنگری در آن‌ها وجود داشته باشد.

در دو ماهه نخست سال، یعنی فروردین و اردیبهشت، سهمیه وصول مالیات استان 5 هزار و 700 میلیارد تومان بود. از این میزان، موفق شدیم حدود 4 هزار و 300 میلیارد تومان وصول کنیم که معادل 76.6 درصد تحقق برنامه پیش‌بینی‌شده است.

نکته قابل توجه این است که با وجود این میزان تحقق، درآمد وصول‌شده ما نسبت به مدت مشابه سال گذشته هنوز رشد نداشته است. در دو ماهه سال گذشته حدود 4 هزار و 600 میلیارد تومان مالیات وصول شده بود، در حالی که امسال این رقم حدود 4 هزار و 300 میلیارد تومان است؛ یعنی در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، حدود 5 درصد کاهش داشته‌ایم.

این آمار به‌خوبی نشان می‌دهد که شرایط اقتصادی کشور و محدودیت‌هایی که فعالان اقتصادی با آن مواجه بوده‌اند، بر روند وصول درآمدهای مالیاتی نیز تأثیرگذار بوده است.نکته‌ای که دوست دارم بیش از هر چیز مورد توجه قرار گیرد، موضوع فرهنگ‌سازی در حوزه مالیات است. هدف از بیان این مطالب صرفاً ارائه آمار عملکرد نیست؛ ما انجام این وظایف را مسئولیت قانونی خود می‌دانیم، اما معتقدیم ترویج فرهنگ مالیاتی و آگاهی‌بخشی به مردم و فعالان اقتصادی، نقش مهمی در تحقق درآمدهای پایدار و توسعه کشور خواهد داشت.

تسنیم: یکی از موضوعات مهم در کنار مسئله مالیات بحث عوارض است، توضیح می‌دهید وضعیت عوارض وصولی در استان چگونه است؟

سعیدی: در کنار مالیات، بخشی از وجوه وصولی تحت عنوان عوارض دریافت می‌شود که نقش بسیار مهمی در توسعه و عمران شهرها و روستاها دارد. این عوارض پس از وصول، مستقیماً به حساب شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، فرمانداری‌ها و در مواردی نیز امور عشایر واریز می‌شود و اداره‌کل امور مالیاتی هیچ‌گونه دخل و تصرفی در نحوه هزینه‌کرد آن ندارد.همکاران ما با تلاش شبانه‌روزی این منابع را وصول می‌کنند و باید گفت بخش قابل توجهی از درآمد شهرداری‌ها و دهیاری‌ها از همین محل تأمین می‌شود.

اگر بخواهم به آمار اشاره کنم، در سال 1402 حدود 4 هزار و 500 میلیارد تومان عوارض وصول و به حساب دستگاه‌های ذی‌ربط واریز شد. این عوارض شامل عوارض عمومی و عوارض آلایندگی است. عوارض عمومی از تمامی مؤدیان مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده دریافت می‌شود، اما عوارض آلایندگی تنها از صنایعی وصول می‌شود که از سوی سازمان حفاظت محیط‌زیست به‌عنوان واحد آلاینده معرفی شده باشند.در سال 1403 میزان عوارض وصولی به 7 هزار و 700 میلیارد تومان رسید که نسبت به سال قبل، 71 درصد رشد را نشان می‌دهد.

همچنین در سال 1404، مجموع عوارض وصولی استان به 10 هزار و 400 میلیارد تومان رسید که این مبلغ به شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، فرمانداری‌ها و سایر دستگاه‌های مشمول اختصاص یافت.

66 هزار اظهارنامه مالیاتی اصناف دریافت شد

تسنیم: عوارضی که همراه با مالیات وصول می‌شود چه نقشی در توسعه شهرها و روستاهای استان دارد و این منابع چگونه هزینه می‌شوند؟

سعیدی: بدون تردید، این منابع نقش مهمی در عمران و آبادانی شهرها و روستاها دارند. اگر امروز شاهد اجرای پروژه‌های عمرانی، بهسازی معابر، توسعه زیرساخت‌های شهری و روستایی، یا حتی استفاده از اتوبوس‌های برقی در شهر اراک هستیم، بخش قابل توجهی از هزینه‌های این طرح‌ها از محل همین عوارض تأمین شده است.در سال‌های اخیر، روستاهای استان نیز از محل این اعتبارات، چهره‌ای متفاوت و توسعه‌یافته‌تر پیدا کرده‌اند و پروژه‌های عمرانی ارزشمندی در آن‌ها اجرا شده است.

مایلم این موضوع به‌طور ویژه برای مردم تبیین شود تا هم‌وطنان عزیز بدانند مالیاتی که پرداخت می‌کنند، تنها به خزانه دولت محدود نمی‌شود، بلکه بخش مهمی از آن در قالب عوارض، دوباره به شهرها و روستاهای خودشان بازمی‌گردد و صرف اجرای پروژه‌های عمرانی، خدمات شهری و بهبود کیفیت زندگی مردم می‌شود.

تسنیم: وضعیت اظهارنامه‌های مالیاتی مشاغل در استان مرکزی چگونه است و امسال چه شرایطی بر فرآیند تسلیم اظهارنامه‌ها حاکم است؟

سعیدی: آماری که در حال حاضر در اختیار داریم مربوط به عملکرد سال 1403 است. در آن سال، 66 هزار و 247 اظهارنامه از سوی اصناف، مشاغل و کسبه استان مرکزی دریافت شد.

بر اساس قانون، صاحبان مشاغل باید اظهارنامه مالیاتی خود را تا پایان خردادماه سال بعد و اشخاص حقوقی تا پایان تیرماه تسلیم کنند. البته امسال به دلیل شرایط خاص کشور، این مهلت‌ها تمدید شده است؛ بنابراین هنوز آمار نهایی اظهارنامه‌های عملکرد سال 1404 در دسترس نیست و پس از تصویب و اعلام مراجع قانونی، زمان جدید تسلیم اظهارنامه‌ها اطلاع‌رسانی خواهد شد.

لازم است تأکید کنم که مطابق اصل 51 قانون اساسی، هرگونه تغییر در تکالیف مالیاتی، از جمله تمدید مهلت تسلیم اظهارنامه، صرفاً باید بر اساس قانون انجام شود و امکان تغییر آن صرفاً با بخشنامه وجود ندارد.

تسنیم: تبصره 100 قانون مالیات‌های مستقیم یکی از موضوعات مهم این سال‌ها بوده بفرمایید وضعیت و استقبال مؤدیان از این طرح در استان مرکزی چگونه بوده است؟

سعیدی: از مجموع 66 هزار و 247 اظهارنامه سال 1403، 59 هزار و 526 مؤدی، یعنی نزدیک به 90 درصد صاحبان مشاغل، از مزایای تبصره 100 قانون مالیات‌های مستقیم استفاده کردند.

تبصره 100 یکی از تسهیلاتی است که قانون برای صاحبان مشاغل خرد در نظر گرفته است. بر اساس این تبصره، سازمان امور مالیاتی برای مؤدیانی که درآمد و فروش آن‌ها در سقف تعیین‌شده قرار دارد، مالیات مقطوعی پیشنهاد می‌کند. در صورت پذیرش این مالیات، مؤدی دیگر نیازی به ارائه اظهارنامه، نگهداری دفاتر و اسناد، رسیدگی مالیاتی یا مراجعه به اداره امور مالیاتی نخواهد داشت و پرونده مالیاتی او بدون انجام فرآیند حسابرسی مختومه می‌شود.

استقبال گسترده مؤدیان از این طرح نشان می‌دهد که این شیوه توانسته فرآیند مالیات‌ستانی را ساده‌تر کند و زمینه تمکین داوطلبانه مؤدیان را نیز افزایش دهد.

41 هزار اظهارنامه در استان مرکزی مشمول مالیات صفر شد

تسنیم: بفرمایید وضعیت این اظهارنامه های تسلیمی و نتایج رسیدگی به آنها چگونه بوده است و آمار معافیت‌های مالیاتی اصناف و مشاغل استان چه پیامی دارد؟

سعیدی: از مجموع 66 هزار و 247 اظهارنامه ارائه‌شده در سال 1403، بالغ بر 41 هزار اظهارنامه دارای مالیات صفر بوده است. به عبارت دیگر، حدود 60 درصد اصناف و مشاغل استان مرکزی هیچ مالیاتی پرداخت نکرده‌اند و مشمول معافیت یا مالیات صفر بوده‌اند.

تنها 40 درصد از صاحبان مشاغل مشمول پرداخت مالیات شده‌اند که مالیات آن‌ها نیز بر اساس نرخ‌های پلکانی محاسبه می‌شود و در بسیاری از موارد، ارقام بالایی نیست.

نکته مهم این است که سهم مالیات مشاغل در تأمین درآمدهای مالیاتی استان، تنها حدود 4 درصد است و بخش عمده درآمدهای مالیاتی استان از شرکت‌ها و اشخاص حقوقی، به‌ویژه واحدهای تولیدی، تأمین می‌شود.این آمار نشان می‌دهد که نظام مالیاتی در قبال مشاغل خرد، رویکرد حمایتی دارد و در عین حال تلاش می‌کند با تسهیل فرآیندها، تمکین داوطلبانه مؤدیان را افزایش دهد.

تسنیم: یکی از طرح‌های جدید سازمان امور مالیاتی، «نشان‌دار کردن مالیات‌ها» است. این طرح چیست و چه هدفی را دنبال می‌کند؟

سعیدی: سازمان امور مالیاتی طی دو سال گذشته طرحی را با عنوان «نشان‌دار کردن مالیات‌ها» اجرا کرده است که با استقبال بسیار خوب مؤدیان نیز مواجه شده است.

این امکان در فرآیند استفاده از تبصره 100 قانون مالیات‌های مستقیم پیش‌بینی شده است. زمانی که مؤدی برای تکمیل اطلاعات خود وارد سامانه می‌شود، بخشی در اختیار او قرار می‌گیرد که می‌تواند مشخص کند مالیات پرداختی‌اش در کدام پروژه عمرانی یا خدماتی هزینه شود.

در واقع، مؤدی این اختیار را دارد که از میان پروژه‌هایی که توسط سازمان برنامه و بودجه معرفی و در سامانه بارگذاری شده‌اند، پروژه مورد نظر خود را انتخاب کند تا مالیات او در همان مسیر هزینه شود.

تسنیم: در استان مرکزی چه پروژه‌هایی در قالب این طرح برای انتخاب مؤدیان تعریف شده بود؟

سعیدی: برای مثال، در سال 1403 همزمان با تسلیم اظهارنامه‌های مالیاتی، 11 پروژه برای استان مرکزی در سامانه معرفی شده بود که مؤدیان می‌توانستند از میان آن‌ها انتخاب کنند.

از جمله این پروژه‌ها می‌توان به احداث سکوی تماشاگران و چمن مجموعه ورزشی شهید چمران ساوه، تکمیل مدرسه 12 کلاسه صدف بام دلیجان، تکمیل خط انتقال آب ساوه، احداث آمفی‌تئاتر دانشگاه و همچنین پروژه‌های مهم راهسازی از جمله محور دلیجان–خمین–الیگودرز اشاره کرد.

بسیاری از مؤدیان، مالیات خود را به این پروژه‌ها اختصاص دادند و از این طریق در تأمین اعتبار آن‌ها مشارکت کردند تا روند اجرای این طرح‌های عمرانی و خدماتی با سرعت بیشتری ادامه پیدا کند.

890 میلیارد تومان مالیات ابرازی اشخاص حقیقی در استان مرکزی ثبت شد

تسنیم: اجرای طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها چه مزایایی برای مردم و استان دارد؟

سعیدی: مهم‌ترین مزیت این طرح، افزایش شفافیت و اعتماد عمومی است. مؤدی وقتی می‌داند مالیاتی که پرداخت می‌کند در چه پروژه‌ای و در کدام بخش از استان هزینه می‌شود، ارتباط ملموس‌تری با نظام مالیاتی برقرار می‌کند.

از سوی دیگر، این طرح به تأمین منابع مالی پروژه‌های عمرانی استان نیز کمک می‌کند و در کنار آن، فرهنگ مالیاتی را تقویت می‌کند؛ زیرا مردم به‌طور مستقیم آثار مالیات پرداختی خود را در توسعه زیرساخت‌ها، پروژه‌های آموزشی، ورزشی، عمرانی و خدماتی مشاهده می‌کنند.

همچنین بر اساس آمار سال 1403، از مجموع 66 هزار و 247 اظهارنامه اشخاص حقیقی، حدود 890 میلیارد تومان مالیات ابرازی از سوی مؤدیان اعلام شده است که بخشی از آن نیز در قالب همین طرح، به پروژه‌های منتخب استان اختصاص یافته است.

تسنیم: وضعیت اظهارنامه‌های اشخاص حقوقی در استان مرکزی چگونه بوده و چه تفاوتی با مشاغل دارد؟ و وضعیت آماری این بخش چگونه است؟

سعیدی: در سال 1403، بالغ بر 6 هزار و 500 اظهارنامه از سوی اشخاص حقوقی و شرکت‌های استان مرکزی دریافت شد. مجموع مالیات ابرازی این شرکت‌ها حدود 9 هزار و 950 میلیارد تومان بوده است.

این آمار نشان می‌دهد که با وجود تعداد بسیار کمتر اظهارنامه‌های اشخاص حقوقی نسبت به مشاغل، سهم آن‌ها در تأمین درآمدهای مالیاتی استان به مراتب بیشتر است. در واقع، همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد، بار اصلی تأمین درآمدهای مالیاتی استان بر دوش شرکت‌ها و واحدهای تولیدی است و سهم مالیات مشاغل در مقایسه با آن‌ها بسیار کمتر است.

تسنیم: طبق آمار موجود در مجموعه سازمان امورمالیاتی استان مرکزی بفرمایید کدام گروه‌های شغلی بیشترین مالیات را در میان اصناف استان پرداخت کرده‌اند؟

سعیدی: بر اساس آمار اظهارنامه‌های سال 1403، بیشترین مالیات ابرازی و پرداختی در میان اصناف به ترتیب مربوط به پزشکان متخصص بوده است.

پس از آن، فعالان حوزه مصالح ساختمانی شامل فروشندگان آهن، گچ، سیمان، آهک و سایر مصالح ساختمانی قرار دارند. رتبه بعدی نیز به عمده‌فروشان میوه و تره‌بار اختصاص دارد و پس از آن پزشکان عمومی و ارائه‌دهندگان خدمات درمانی در میان گروه‌های دارای بیشترین مالیات پرداختی قرار گرفته‌اند. این آمار نشان می‌دهد که سهم مالیاتی اصناف متناسب با نوع فعالیت و میزان درآمد آن‌ها تعیین می‌شود.

89 میلیارد تومان مالیات از خانه‌های گران‌قیمت وصول شد

تسنیم: در خصوص مالیات خانه‌های خالی و خانه‌های گران‌قیمت، وضعیت استان مرکزی چگونه است؟

سعیدی: در زمینه مالیات بر خانه‌های خالی، به دلیل برخی محدودیت‌های اطلاعاتی و وابستگی اجرای قانون به داده‌های سامانه ملی املاک و اسکان، هنوز عملکرد قابل توجهی وجود ندارد. اجرای دقیق این قانون نیازمند ثبت کامل اطلاعات سکونتی و مالکیتی در سامانه ملی املاک و اسکان است تا امکان تشخیص مدت خالی بودن واحدهای مسکونی و محاسبه مالیات آن‌ها فراهم شود. به همین دلیل، آمار این بخش در حال حاضر چندان قابل اتکا و قابل توجه نیست.

اما در حوزه مالیات بر خانه‌های گران‌قیمت، در سال 1404 تعداد 36 پرونده در استان تشکیل شد که از این تعداد، 17 پرونده مختومه و 19 پرونده در دست رسیدگی قرار دارد. از محل پرونده‌های مختومه، تاکنون 89 میلیارد تومان مالیات وصول شده است و با نهایی شدن سایر پرونده‌ها، این رقم افزایش خواهد یافت.

تسنیم: لطفا بفرمایید ملاک شناسایی خانه‌ها و املاک گران‌قیمت چیست؟

سعیدی: ملاک ارزش‌گذاری این املاک، ارزیابی‌هایی است که بر اساس اطلاعات و ضوابط قانونی توسط سازمان امور مالیاتی انجام می‌شود و حدود نصاب آن هر سال در قانون بودجه تعیین می‌شود.

بر اساس قانون بودجه سال 1405، واحدهای مسکونی، واحدهای اداری و تجاری و همچنین خانه‌های مجلل با ارزش بیش از 75 میلیارد تومان مشمول مالیات سالانه خانه‌های گران‌قیمت هستند که نرخ این مالیات دو در هزار ارزش مازاد بر نصاب تعیین‌شده است.

همچنین زمین‌های فاقد اعیانی با کاربری مسکونی نیز در صورتی که ارزش آن‌ها بیش از 50 میلیارد تومان باشد، مشمول مالیات خواهند شد، هدف از این پایه مالیاتی، افزایش عدالت مالیاتی و هدایت سرمایه‌ها به سمت فعالیت‌های مولد اقتصادی است.

تسنیم: طبق آمار موجود بفرمایید استان مرکزی چه سهمی از درآمدهای مالیاتی کشور را به خود اختصاص داده است؟

سعیدی: استان مرکزی حدود 2.6 درصد از کل درآمدهای مالیاتی کشور را تأمین می‌کند که با توجه به ظرفیت‌های صنعتی و تولیدی استان، سهم قابل توجهی است و جایگاه استان را در میان استان‌های درآمدزا نشان می‌دهد.

10.4 همت عوارض مستقیماً به حساب شهرداری‌ها و دهیاری‌ها واریز شد

تسنیم: برخی معتقدند مالیاتی که مردم استان پرداخت می‌کنند به تهران می‌رود و دیگر به استان بازنمی‌گردد. پاسخ شما به این دغدغه چیست؟

سعیدی: این برداشت، نگاه دقیقی به سازوکار مالی کشور نیست. درآمدهای مالیاتی به دو بخش درآمدهای ملی و درآمدهای استانی تقسیم می‌شود. اگرچه مالیات‌ها ابتدا به خزانه کشور واریز می‌شوند، اما بخش قابل توجهی از آن‌ها دوباره در قالب اعتبارات عمرانی، خدماتی و بودجه‌های مختلف به استان‌ها بازمی‌گردد.

علاوه بر این، بخشی از مالیات‌ها در قالب عوارض از همان ابتدا به صورت مستقیم و بدون واسطه به حساب شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و سایر دستگاه‌های محلی واریز می‌شود. برای نمونه، در سال 1404 در کنار حدود 39 هزار و 800 میلیارد تومان مالیات وصول‌شده، بیش از 10 هزار و 400 میلیارد تومان عوارض نیز وصول و مستقیماً به حساب شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و فرمانداری‌ها واریز شد که صرف توسعه و عمران شهرها و روستاهای استان شد.

از سوی دیگر، اجرای طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها نیز این امکان را فراهم کرده است که مؤدیان محل هزینه‌کرد بخشی از مالیات خود را از میان پروژه‌های عمرانی استان انتخاب کنند. بنابراین مردم می‌توانند آثار مالیات پرداختی خود را به‌صورت ملموس در پروژه‌های استان مشاهده کنند.

تسنیم: سازمان امور مالیاتی برای شناسایی مؤدیان جدید و مقابله با فرار مالیاتی چه اقداماتی انجام داده است؟

سعیدی: در سال‌های اخیر، با تصویب قوانین جدید، زیرساخت‌های بسیار مناسبی برای مقابله با فرار مالیاتی ایجاد شده است. از مهم‌ترین این قوانین می‌توان به قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان و قانون مالیات بر ارزش افزوده اشاره کرد که هم‌اکنون در حال اجرا هستند.

همچنین قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی نیز پس از اجرایی شدن، نقش مهمی در هدایت سرمایه‌ها به سمت فعالیت‌های مولد خواهد داشت. این قانون معاملات سوداگرانه در حوزه‌هایی مانند طلا، ارز، مسکن و خودرو را هدف قرار می‌دهد و می‌تواند از فعالیت‌های غیرمولد و فرار مالیاتی در این بخش‌ها جلوگیری کند.

تسنیم: فرارهای مالیاتی چگونه شناسایی می‌شوند و نقش فناوری در این زمینه چیست؟

سعیدی: امروز بخش عمده شناسایی فرارهای مالیاتی به‌صورت هوشمند و سیستمی انجام می‌شود. سازمان امور مالیاتی با استفاده از اطلاعات تراکنش‌های بانکی، داده‌های اقتصادی، سامانه مؤدیان و سایر بانک‌های اطلاعاتی، فعالیت‌های اقتصادی را تحلیل و موارد مشکوک را شناسایی می‌کند.

علاوه بر این، سازمان به سمت بهره‌گیری از هوش مصنوعی حرکت کرده است تا فرآیند تشخیص مالیات و شناسایی تخلفات با دقت و سرعت بیشتری انجام شود.در کنار سامانه‌های هوشمند، گزارش‌های مردمی از طریق سامانه 1526، اطلاعات دریافتی از سایر دستگاه‌ها و همچنین بررسی‌های میدانی نیز در شناسایی فرار مالیاتی مؤثر هستند.

تسنیم: اقدامات عملی اداره‌کل امور مالیاتی استان در برخورد با فرار مالیاتی چه نتایجی داشته است؟

سعیدی: در کنار شناسایی‌های سیستمی، اداره‌کل امور مالیاتی استان بر اساس اطلاعات و گزارش‌های موجود، در موارد لازم با استفاده از ظرفیت ماده 181 قانون مالیات‌های مستقیم نسبت به بررسی اسناد، مدارک و فعالیت اقتصادی برخی مؤدیان اقدام می‌کند.

نتیجه این اقدامات در سال گذشته بسیار قابل توجه بود؛ به‌گونه‌ای که تنها از محل اجرای ماده 181، حدود 700 میلیارد تومان مالیات از محل فرارهای مالیاتی شناسایی و وصول شد. علاوه بر این رقم، از سایر روش‌های هوشمند شناسایی نیز درآمدهای قابل توجهی وصول شده که نشان‌دهنده اثربخشی رویکردهای نوین سازمان امور مالیاتی در تحقق عدالت مالیاتی است.

امروز فرار مالیاتی به مراتب دشوارتر از گذشته شده است

تسنیم: بر اساس برخی گزارش‌ رسانه ها در سال های اخیر، صنوفی مانند پزشکان، دندانپزشکان، وکلا، مشاوران املاک، طلافروشان، نمایشگاه‌های خودرو و رستوران‌ها از جمله گروه‌هایی هستند که بیشترین فرار مالیاتی را داشته‌اند. آیا این وضعیت همچنان ادامه دارد؟

سعیدی: واقعیت این است که در برخی از این صنوف، همچنان مواردی از عدم شفافیت مالی مشاهده می‌شود و این موضوع را نمی‌توان انکار کرد. برای مثال، گاهی در برخی واحدهای طلافروشی، شماره حسابی که برای واریز وجه به مشتری اعلام می‌شود متعلق به صاحب واحد نیست یا در زمان خرید طلای دست‌دوم نیز وجه از حساب اشخاص دیگری پرداخت می‌شود. در برخی موارد نیز مشاهده می‌شود که بخشی از حق‌الزحمه برخی پزشکان از طریق حساب‌های دیگر، وجه نقد یا حتی سکه دریافت می‌شود.

البته باید توجه داشت که این موارد به معنای تخلف همه فعالان این صنوف نیست و بسیاری از افراد در این گروه‌ها نیز کاملاً قانون‌مند و شفاف فعالیت می‌کنند.

تسنیم: بعنوان متولی بخش مالیاتی استان مرکزی بفرمایید آیا چنین روش‌هایی می‌تواند باعث فرار از پرداخت مالیات شود؟

سعیدی: امروز فرار مالیاتی به مراتب دشوارتر از گذشته شده است. حتی اگر برخی پرداخت‌ها خارج از حساب‌های معرفی‌شده انجام شود، در نهایت این منابع مالی در جایی خود را نشان می‌دهد؛ ممکن است به حساب بانکی منتقل شود، صرف خرید ملک، خودرو یا سایر دارایی‌ها شود یا در قالب معاملات مختلف ثبت شود.

سازمان امور مالیاتی از طریق اطلاعات دریافتی از شبکه بانکی، سازمان ثبت اسناد، دفاتر اسناد رسمی، سامانه‌های معاملاتی و سایر پایگاه‌های اطلاعاتی، تصویر نسبتاً کاملی از فعالیت‌های اقتصادی مؤدیان در اختیار دارد و این اطلاعات در کارپوشه مالیاتی هر مؤدی تجمیع می‌شود.

تسنیم: سازمان امور مالیاتی چگونه این موارد را شناسایی و بررسی می‌کند؟

سعیدی: سازمان امور مالیاتی در سال‌های اخیر به سمت مالیات‌ستانی هوشمند حرکت کرده است. اطلاعات اقتصادی مؤدیان با استفاده از سامانه‌های اطلاعاتی و الگوریتم‌های تحلیل داده و هوش مصنوعی بررسی می‌شود.

برای مثال، اگر مؤدی مالیات اندکی اظهار کرده باشد اما همزمان اقدام به خرید چندین واحد مسکونی، ویلا یا خودروهای گران‌قیمت کرده باشد، این مغایرت‌ها به‌صورت سیستمی شناسایی شده و فرد به عنوان مؤدی پرریسک در فرآیند رسیدگی قرار می‌گیرد.

همچنین تراکنش‌های بانکی، حتی در برخی حساب‌های غیرتجاری که از سوی مؤدی معرفی نشده‌اند، مورد رصد قرار می‌گیرد و در صورت مشاهده گردش‌های مالی غیرمتعارف، از مؤدی درخواست ارائه توضیحات می‌شود.

خوشبختانه زیرساخت‌های قانونی مناسبی در سال‌های اخیر ایجاد شده است. اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، توسعه تبادل اطلاعات میان دستگاه‌های مختلف و حرکت سازمان به سمت استفاده از هوش مصنوعی، نقش مهمی در افزایش شفافیت اقتصادی داشته است.

همچنین با اجرای کامل قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی، انتظار می‌رود فعالیت‌های غیرمولد در حوزه‌هایی مانند طلا، ارز، خودرو و مسکن نیز شفاف‌تر شده و امکان فرار مالیاتی بیش از گذشته محدود شود.

مجموع این اقدامات نشان می‌دهد که روند مقابله با فرار مالیاتی رو به بهبود است و انتظار می‌رود با تکمیل زیرساخت‌های قانونی و اطلاعاتی، این روند در سال‌های آینده اثربخش‌تر نیز شود.

گفت‌و‌گو از: مبین جلیلی

انتهای پیام/711/