به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، میراثفرهنگی، را نمیتوان تنها مجموعهای از بناهای قدیمی، تپههای تاریخی و آثار بهجامانده از گذشته دانست بلکه این دارایی شناسنامهای زنده از هویت، فرهنگ و ظرفیتهای گردشگری هر منطقه به شمار میرود، در استانی مانند همدان که از آن بهعنوان یکی از کهنترین خاستگاههای تمدنی ایران یاد میشود، حفاظت از این سرمایههای ارزشمند نیازمند حضور گسترده مردم، دستگاههای اجرایی و نهادهای تخصصی است.
بر همین اساس، نشست انجمن میراثفرهنگی استان همدان با هدف بررسی راهکارهای افزایش مشارکت مردمی، تقویت حفاظت از آثار تاریخی و تدوین برنامههای عملیاتی برای فعالیت انجمنها برگزار شد، نشستی که محور اصلی آن عبور از نگاه صرفاً اداری به میراثفرهنگی و حرکت به سمت شکلگیری یک جریان مردمی برای پاسداری از داشتههای تاریخی استان بود.
در این جلسه، موضوع تشکیل «شبکه استانی میراثبانان افتخاری» بهعنوان یکی از مهمترین برنامههای آینده حوزه میراثفرهنگی همدان مطرح شد، شبکهای که قرار است علاقهمندان و داوطلبان در شهرها، بخشها و روستاهای دارای آثار تاریخی را سازماندهی کند تا در کنار مجموعههای رسمی، نقش دیدهبان و محافظ مردمی میراث استان را ایفا کنند.
از دغدغه حفاظت تا مشارکت اجتماعی
در این نشست، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان همدان با اشاره به ظرفیت بالای مردمی در حوزه حفاظت از آثار تاریخی، بر ضرورت ایجاد ساختاری منسجم برای بهرهگیری از این توان اجتماعی تأکید کرد.
محسن معصومعلیزادهانجمنهای میراثفرهنگی را بستری برای تعامل میان مردم و دستگاههای اجرایی دانست و گفت: این انجمنها میتوانند با استفاده از ظرفیتهای قانونی و مشارکتهای مردمی، نقش مهمی در صیانت از آثار تاریخی و فرهنگی استان داشته باشند.
همدان استانی که مردمش نگهبان تاریخ میشوند
یکی از محورهای مهم مطرحشده در این نشست، استقبال گسترده مردم استان از عضویت در انجمنهای میراثفرهنگی بود. علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ همدان، از شهرها تا مناطق روستایی، ظرفیت قابل توجهی برای حضور در فعالیتهای حفاظتی دارند ظرفیتی که قرار است با تشکیل شبکه میراثبانان افتخاری، شکل سازمانیافتهتری پیدا کند.
بر اساس برنامه مطرحشده، این شبکه قرار است نیروهای داوطلب را در سطح استان، شهرستانها، بخشها و روستاهایی که دارای آثار تاریخی هستند، ساماندهی کند. اعضای این شبکه بهعنوان بازوی مردمی انجمنهای میراثفرهنگی، در زمینه پایش وضعیت آثار، اطلاعرسانی درباره آسیبهای احتمالی و کمک به جلوگیری از تخریب و تعرض به بناهای تاریخی فعالیت خواهند کرد.
این اقدام را میتوان تحولی تازه در مسیر تبدیل مردم از مخاطبان میراثفرهنگی به مشارکتکنندگان فعال در حفاظت از آن دانست، رویکردی که در بسیاری از کشورهای دارای جاذبههای تاریخی، یکی از پایههای اصلی توسعه گردشگری پایدار محسوب میشود.
از آموزش عمومی تا توسعه گردشگری فرهنگی برنامهای فراتر از حفاظت فیزیکی
در این نشست، حفاظت از میراثفرهنگی تنها به جلوگیری از تخریب آثار محدود نشد، بلکه موضوع آموزش، معرفی ظرفیتهای فرهنگی و تقویت گردشگری نیز مورد توجه قرار گرفت.
تدوین برنامه عملیاتی سالانه انجمنهای میراثفرهنگی با اهدافی همچون افزایش مشارکت مردمی، توسعه فعالیتهای آموزشی و ترویجی، شناسایی و معرفی آثار تاریخی، مستندسازی اقدامات انجمنها و تقویت گردشگری فرهنگی دنبال میشود.
بر این اساس، اطلاعرسانی در رسانهها، صداوسیما، فضای مجازی و محافل عمومی بهعنوان یکی از ابزارهای مهم فرهنگسازی مطرح شد. چراکه افزایش شناخت عمومی نسبت به ارزش آثار تاریخی میتواند زمینه حضور بیشتر مردم در حفاظت از این سرمایهها را فراهم کند.
از نگاه گردشگری، این رویکرد میتواند به معرفی ظرفیتهای کمتر دیدهشده استان همدان نیز کمک کند زیرا بسیاری از آثار تاریخی در مناطق مختلف استان قرار دارند که معرفی و حفاظت از آنها، زمینه جذب گردشگر و رونق اقتصادی جوامع محلی را فراهم میکند.
فناوری در خدمت تاریخ پایش هوشمند آثار تاریخی همدان
یکی دیگر از موضوعات مهم مطرحشده در نشست، استفاده از فناوریهای نوین برای حفاظت از آثار تاریخی بود. مسئولان میراثفرهنگی استان بر این باورند که در کنار مشارکت مردم، ابزارهای فناورانه نیز میتوانند نقش مهمی در مراقبت از بناها و محوطههای تاریخی داشته باشند.
استفاده از فناوریهایی مانند اینترنت اشیا، سنسورهای لرزشی و سامانههای پایش لحظهای از جمله راهکارهایی بود که برای افزایش دقت در مراقبت از آثار مطرح شد.
اجرای چنین طرحهایی میتواند امکان رصد مستمر وضعیت بناهای تاریخی، شناسایی سریع آسیبها و واکنش به تهدیدهای احتمالی را فراهم کند؛ موضوعی که با توجه به گستردگی آثار تاریخی استان، اهمیت ویژهای دارد.
تشکیل جبهه مشترک برای مقابله با تخریب و قاچاق میراث فرهنگی
مدیرکل میراث فرهنگی همدان در بخش دیگری از این نشست، بر ضرورت همکاری میان نهادهای مختلف برای مقابله با جرائم حوزه میراثفرهنگی تأکید کرد.
معصوم علیزاده افزود: تشکیل کارگروه مشترک میان انجمنهای فرهنگی، یگان حفاظت، دستگاه قضایی، فراجا، منابع طبیعی و شهرداریها از جمله برنامههایی است که میتواند در این زمینه نقش آفرین باشد.
وی تاکید کرد: این هماهنگی میان دستگاههای مختلف، میتواند خلأهای موجود در حوزه حفاظت را کاهش داده و یک نظام منسجم برای صیانت از میراث استان ایجاد کند.
حمایت از میراث با تکیه بر ظرفیتهای مردمی و اقتصادی
وی همچنین بر استفاده از ظرفیت خیرین، مسئولیتهای اجتماعی، شهرداریها، دهیاریها، فرمانداریها، نهادهای عمومی و وقف برای پشتیبانی از برنامههای انجمنهای میراثفرهنگی تأکید کرد و ادامه داد: حفاظت از میراثفرهنگی تنها وابسته به بودجههای دولتی نیست و میتوان با ایجاد مشارکت میان بخشهای مختلف جامعه، منابع جدیدی برای نگهداری، معرفی و بهرهبرداری گردشگری از آثار تاریخی فراهم کرد.
فعالیت 10 انجمن میراثفرهنگی در همدان
در ادامه نیز معاون میراثفرهنگی استان همدان با تشریح عملکرد انجمنهای میراثفرهنگی استان، از فعالیت 10 انجمن میراثفرهنگی با یکهزار و 54 عضو افتخاری خبر داد و گفت: با توجه به گستردگی آثار تاریخی استان و محدودیت نیروهای حفاظتی، توسعه مشارکتهای مردمی و تقویت شبکه میراثبانان افتخاری از مهمترین راهبردهای حفاظت و صیانت از میراثفرهنگی همدان است.
حمیدرضا حیدری بیان کرد: در حال حاضر مجموع نیروهای یگان حفاظت میراثفرهنگی استان حدود 50 نفر است و با توجه به تعداد بالای آثار تاریخی، امکان پوشش کامل و مستمر همه محوطهها و بناهای تاریخی تنها از طریق نیروهای سازمانی وجود ندارد، به همین دلیل مشارکت انجمنهای میراثفرهنگی و دوستداران میراث به عنوان یکی از مهمترین پشتوانههای ادارهکل میراثفرهنگی در حوزه حفاظت و صیانت از آثار تاریخی اهمیت ویژهای دارد.
معاون میراثفرهنگی استان همدان ادامه داد: با وجود این ظرفیت ارزشمند مردمی، همچنان نیاز به توسعه شبکه مشارکتهای مردمی وجود دارد و راهاندازی شبکه استانی میراثبانان افتخاری با هدف افزایش تعداد اعضا و ارتقای پوشش حفاظتی در سراسر استان در دستور کار قرار گرفته است.
وی با اشاره به ضرورت احیاء و تقویت انجمنهای میراثفرهنگی تصریح کرد: کمبود نیروهای حفاظتی، گستردگی آثار تاریخی، محدودیت امکانات و ظرفیت بالای نیروهای داوطلب و افتخاری از مهمترین دلایل ضرورت توسعه و تقویت این انجمنها در استان است.
حیدری مهمترین چالشهای پیش روی انجمنهای میراثفرهنگی را محدودیت منابع مالی و امکانات پشتیبانی، کمبود اعتبارات آموزشی، نبود آموزشهای تخصصی و مستمر در حوزه ضوابط حقوقی، نحوه مواجهه با حفاریهای غیرمجاز، شیوههای گزارشدهی و مستندسازی، چالشهای حقوقی و امنیتی در فرآیند گزارش تخلفات، ضعف هماهنگی بینبخشی و همچنین کاهش انگیزه و مشارکت عمومی در بلندمدت عنوان کرد و گفت: برگزاری دورههای آموزشی تخصصی میتواند تأثیر قابل توجهی در افزایش دانش و اثربخشی اعضای انجمنهای میراثفرهنگی داشته باشد.
معاون میراثفرهنگی استان همدان در پایان تأکید کرد: حفاظت از میراثفرهنگی بدون مشارکت مردم امکانپذیر نیست و توسعه شبکه میراثبانان افتخاری، تقویت آموزشها، افزایش هماهنگی بین دستگاهها و بهرهگیری از ظرفیت جوامع محلی، مسیر دستیابی به حفاظت پایدار از آثار تاریخی و فرهنگی استان همدان را هموار خواهد کرد.
نقشه راهی نو برای حفاظت از هویت تاریخی همدان
به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، نشست انجمن میراثفرهنگی استان همدان را میتوان نقطهای مهم در تغییر رویکرد مدیریت میراثفرهنگی استان دانست, رویکردی که در آن مردم نه صرفاً بازدیدکننده آثار تاریخی، بلکه بخشی از فرآیند حفاظت و معرفی آنها هستند.
تشکیل شبکه استانی میراثبانان افتخاری، بهرهگیری از فناوریهای نوین، ایجاد کارگروههای مشترک حفاظتی و تقویت آموزش عمومی، مجموعه اقداماتی است که میتواند آیندهای متفاوت برای میراث فرهنگی و گردشگری همدان رقم بزند.
استانی با پیشینهای هزاران ساله، برای حفظ سرمایههای تاریخی خود نیازمند چشمهای بیشتری برای دیدن، دستهای بیشتری برای حفاظت و روایتهای بیشتری برای معرفی است و حالا قرار است این چشمها و دستها از میان مردم خود استان شکل بگیرد.
انتهای پیام/
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0