دستکاری گاز بدون نظارت؛ حلقه گمشده‌ای به نام بازرسی دوره‌ای

به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان، تکرار حوادث انفجار و گازگرفتگی در واحدهای مسکونی استان زنجان، زنگ خطری جدی برای ایمنی ساختمان‌ها به صدا درآورده است؛ حوادثی که اگرچه در ظاهر پراکنده‌اند، اما در عمق، ریشه‌ای مشترک دارند که به مسائلی مثل، به نبود نظارت مؤثر پس از بهره‌برداری ساختمان‌ها و بی‌توجهی به بازرسی‌های دوره‌ای تأسیسات گاز، استفاده از تجهیزات غیراستاندارد، رعایت نکردن موارد فنی و ایمنی و سایر موارد مربوط می‌شود.

در ماه‌های اخیر، انفجار گاز در یکی از روستاهای شهرستان خدابنده جان یک نفر را گرفت، انفجار در صایین‌قلعه به چهار واحد مسکونی خسارت زد و حادثه‌ای مشابه در یکی از واحدهای مسکونی شهر زنجان نیز خسارات مالی به بار آورد که این حوادث، بار دیگر ضعف‌های جدی در حوزه ایمنی ساختمان و نگهداری تأسیسات گاز را برجسته کرده است.

نظام مهندسی: مشکل حوادث گاز از اجرای خودسرانه مالکان است

حسن مجتبی‌زاده، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان زنجان، با تأکید بر اینکه فرآیند طراحی و اجرای تأسیسات گاز در مرحله ساخت، تحت نظارت دقیق انجام می‌شود، به تسنیم می‌گوید: واحد گاز سازمان نظام مهندسی استان زنجان از منظم‌ترین واحدهاست و تمام اصول ایمنی و فنی را رعایت می‌کند.

وی خاطرنشان می‌‌کند: در راستای تقویت نظام مسئولیت در صنعت ساخت و ساز، سازمان نظام مهندسی ساختمان طبق تفاهم‌نامه‌ای، مجریان گاز را ساماندهی کرده و این مجریان نیز در قبال اقدامات خود مسئول و پاسخگو هستند.

رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان ریشه بخش عمده حوادث را در مرحله بهره‌برداری می‌داند و تصریح می‌کند: بیشتر انفجارها و حوادث گازی ناشی از اقدامات خودسرانه مالکان است که به اقداماتی همچون تغییر مسیر لوله‌کشی، افزایش طول شلنگ گاز، جابه‌جایی وسایل گازسوز یا ایجاد تغییرات غیرفنی بدون هماهنگی با ناظر و بدون مراجعه به نظام مهندسی دست می‌زنند.

مبحث 22؛ قانونی که اجرا نمی‌شود

وی با اشاره به وجود خلأ جدی نظارت پس از پایان ساخت، اجرای مبحث 22 مقررات ملی ساختمان را راهکار اصلی پیشگیری از این حوادث می‌داند و می‌افزاید: مبحث 22 به بازرسی و نگهداری ساختمان‌ها می‌پردازد و اگر این مبحث اجرایی شود و ساختمان‌ها هر چند سال یک‌بار توسط مهندسان دارای پروانه اشتغال بازدید شوند، بسیاری از این حوادث قابل پیشگیری است؛ اما واقعیت این است که این بازرسی‌ها عملاً انجام نمی‌شود یا بسیار ناچیز است.

مجتبی‌زاده در پاسخ به این سئوال که برخی از مردم بازدید‌های ساختمان را هزینه اضافی تلقی می‌کنند، تأکید می‌کند: هزینه‌های این نظارت، در مقایسه با خسارات جانی و مالی ناچیز است و می‌توان آن را مشابه شارژ ساختمان‌ها تعریف کرد؛ همان‌طور که آسانسورها به‌صورت دوره‌ای بازدید می‌شوند، ساختمان‌ها هم باید در ابعاد بزرگ‌تر تحت پایش فنی قرار گیرند.

وی تصریح می‌کند: در این بین بسیاری از مردم از لزوم بازدیدهای دوره‌ای ساختمان‌ها آگاهی ندارند و باید این امر برای حفظ ایمنی و استحکام ساختمان‌ها، رعایت حقوق بهره‌برداران و تضمین آسایش ساکنان در جامعه اطلاع‌رسانی و فرهنگسازی شود.

علت‌یابی فنی انفجارها؛ از شلنگ گاز تا دودکش‌های غیراستاندارد

در همین زمینه، مجید اسماعیلی، مدیر واحد تأسیسات سازمان نظام مهندسی ساختمان استان زنجان، با تشریح علل فنی حوادث گازی می‌گوید: حوادث گازی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند که یکی نشت گاز طبیعی است که منجر به آتش‌سوزی و انفجار می‌شود و دیگری گازگرفتگی ناشی از نشت گاز منوکسیدکربن محسوب می‌شود.

به گفته وی، بیش از 90 درصد انفجارها به نشت گاز از شلنگ‌ها، باز ماندن شیر گاز، خرابی ترموکوپل اجاق‌ها یا استفاده از شلنگ‌های غیراستاندارد مربوط می‌شود؛ حوادثی که اغلب زمانی رخ می‌دهد که ساکنان در منزل حضور ندارند و با یک جرقه ساده، انفجار رخ می‌دهد.

اسماعیلی همچنین توسعه‌های غیرمجاز و لوله‌کشی‌های غیراصولی با شلنگ‌های بلند را از عوامل اصلی حوادث می‌داند و هشدار می‌دهد: استفاده از وسایل گازسوز در فضاهای فاقد دودکش استاندارد، مسدود بودن دودکش‌ها یا دودکش‌های کوتاه و غیراصولی، عامل اصلی گازگرفتگی‌های مرگبار است.

وی یادآور می‌شود: در برخی موارد مردم داخل حمام یا سرویس بهداشتی از وسایل گرما‌زا و گازسوز بدون دود کش استفاده می‌کنند ولی در این حالت گازمنوکسید داخل فضای بسته انتشار می‌یابد و موجب خفگی می‌شود، در برخی موارد نیز از دودکش وسیله گازسوز را از داخل شیشه منازل عبور می‌دهند که در این حالت نیز باید بدانند که اگر دودکش ارتفاعی کمتر از 3 متر داشته باشد، مکش نخواهد داشت و گازهای سمی در فضای داخل انتشار می‌یابد.

مدیر واحد تأسیسات سازمان نظام مهندسی ساختمان استان زنجان با بیان اینکه بازدیدها دو نوع بوده و شامل بازدیدهای عمومی شرکت گاز و بازدیدهای دوره‌ای نظام مهندسی ساختمان می‌شود، عنوان می‌کند: ساکنان در صورت نیاز به هر تغییری در ساختمان باید به سازمان نظام مهندسی مراجعه و تشکیل پرونده دهند و هرگونه دخل و تصرفی با نظارت ناظران مرتبط انجام شود.

وی با اشاره به اینکه در حال حاضر با توجه به وضعیت اقتصادی مردم خود را مکلف به بهره‌گیری از مهندسان برای بازدیدهای دوره‌ای نمی‌بینند، بیان می‌کند: فعلا ابزار اجرایی یا گلوگاهی برای اجرای مبحث 22 مقرررات ملی ساختمان وجود ندارد ولی به عنوان مثال می‌توان راهکارهایی مثل قطع گاز مشترکانی که بازدید دوره‌ای در زمان مقرر انجام ندادند، اعمال کرد.

اسماعیلی ادامه می‌دهد: در حال حاضر سازمان نظام مهندسی ساختمان این آمادگی را دارد تا در صورت مراجعه مالکان نسبت به بازدید دوره‌ای و کنترل تجهیزات فنی در ساختمان‌هایی که بیش از چند سال از بهره‌برداری آن‌ها گذشته یا مالکانی که قصد ایجاد تغییرات در ساختمان دارند، خدمات لازم را ارائه دهد.

شبکه پایش می‌شود، اما داخل خانه‌ها چطور؟

در سوی دیگر، شرکت گاز استان زنجان از اقدامات گسترده برای ایمن‌سازی شبکه گازرسانی خبر می‌دهد.

مسعود صابری‌فر، مدیرعامل شرکت گاز استان زنجان، اعلام کرده است که تا پایان آذرماه، 7 هزار و 844 کیلومتر از خطوط تغذیه و توزیع گاز استان نشت‌یابی شده و 87 درصد شبکه گاز استان تحت پایش فنی قرار گرفته است.

وی با اشاره به نشت‌یابی بیش از 193 هزار علمک گاز و هزاران ایستگاه و شیر کنترلی، تأکید می‌کند: این اقدامات نقش مهمی در افزایش ایمنی، کاهش هدررفت انرژی و صیانت از محیط زیست دارد.

مدیرعامل شرکت گاز استان زنجان ادامه می‌دهد: در این مدت، علاوه بر خطوط گاز، بیش از 12 هزار و 652 عدد حوضچه و شیر کنترل شبکه، یک هزار و 33 ایستگاه تقلیل فشار و 193 هزار و 662 علمک گاز نیز مورد نشت‌یابی و پایش فنی قرار گرفته‌است.

وی خاطرنشان می‌کند: با توجه به توسعه خطوط و انشعابات گاز در استان، پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال جاری بیش از 8 هزار و 942 کیلومتر شبکه و 220 هزار انشعاب تحت پوشش طرح نشت‌یابی قرار گیرد که به این ترتیب، ضریب ایمنی و پایداری شبکه گاز استان در سطح مطلوب‌تری حفظ خواهد شد.

چالش اصلی؛ خلأ نظارت اجباری بر ساختمان‌های در حال بهره‌برداری

با وجود اقدامات گسترده شرکت گاز و نظارت دقیق در مرحله ساخت، آنچه از مجموع این اظهارات برمی‌آید، یک خلأ جدی یعنی نبود سازکار الزام‌آور برای بازرسی دوره‌ای ساختمان‌ها پس از بهره‌برداری است.

کارشناسان معتقدند تا زمانی که اجرای مبحث 22 مقررات ملی ساختمان از حالت توصیه‌ای خارج نشود و به یک الزام قانونی با ضمانت اجرایی تبدیل نشود، حوادث گازی همچنان قربانی خواهد گرفت؛ حوادثی که نه ناشی از ضعف شبکه گاز، بلکه حاصل بی‌توجهی به ایمنی در چهاردیواری خانه‌هاست.

انتهای پیام/