به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، هر سال ایام اعتکاف که میرسد، یک صحنه آرام اما پرمعنا در مسجدهای استان شکل میگیرد، نوجوانهایی که با میل خودشان از شلوغی بیرون میآیند و چند روز را به مکث، نظم و خلوت اختصاص میدهند. این تصویر، اگر دقیق دیده شود، فقط یک قاب معنوی نیست، یک نشانه اجتماعی است.
چون اعتکاف برای نوجوان، «آسان» نیست. یعنی انتخابی است که هزینه دارد، از برنامه روزانه جدا میشوی، از تفریحات معمول کم میکنی و وارد فضایی میشوی که نظم، سکوت و مراقبه در آن پررنگ است. همین سختی، ارزش جامعهشناختی آن را بالا میبرد.
در چهارمحالوبختیاری، ابعاد این حضور امسال قابل توجه بود، 8 هزار و 490 دانشآموز معتکف شدند، 3 هزار و 980 پسر و 4 هزار و 510 دختر. اعتکاف دانشآموزی در 156 مسجد برگزار شد، 75 مسجد ویژه پسران و 81 مسجد ویژه دختران. این اعداد یعنی با یک مشارکت گسترده طرفیم، نه یک اتفاق محدود.
نکته مهمتر این است که این مشارکت، یک واکنش منفعلانه نیست، یک انتخاب است. نسل جدید را معمولاً با برچسبهایی مثل کمحوصله بودن، بیتعهدی یا غرق بودن در سرگرمیهای سریع توصیف میکنند. اما اعتکاف دانشآموزی دقیقاً همان جایی است که این کلیشهها ترک برمیدارد.
اینجا میشود از کنش معکوس حرف زد، در زمانهای که اقتصاد توجه روی سرعت، نمایش و هیجان لحظهای بنا شده، نوجوانی پیدا میشود که مسیر برعکس را انتخاب میکند، کندشدن، کمگفتن، کمتر دیدهشدن و بیشتر فکرکردن. این کنش، ساده نیست، اما دقیقاً به همین دلیل معنادار است.
جامعهشناسی زندگی روزمره میگوید خیلی از رفتارهای ما محصول جریان غالب است، همه آنلایناند، پس تو هم آنلاین میمانی. همه مقایسه میکنند، تو هم مقایسه میکنی. اما اعتکاف وقتی داوطلبانه شکل میگیرد، یعنی نوجوان توانسته برای چند روز از این جریان غالب فاصله بگیرد و انتخاب مستقلتری انجام دهد.
از زاویه هویت نیز، اعتکاف برای نوجوان یک فرصت بازتعریف خود است. نوجوان در سن ساختن هویت است، میخواهد بداند کیست، چه میخواهد، و به چه چیزی باور دارد. برای همین اعتکاف میتواند یک فضای امن برای همین مواجهه با خود باشد.
اما اعتکاف فقط فردی نیست، جمعی هم هست. نوجوانها در مسجد، هم خلوت دارند و هم رفاقت. این ترکیب، یک نیاز مهم نسل امروز را پاسخ میدهد: «با هم بودن» بدون حاشیههای فرساینده، یک جمع همسنوسال که بر محور معنا و نظم شکل میگیرد.
در سطح اجتماعی نیز، مسجد در این چند روز نقش یک پناهگاه فرهنگی را دارد، جایی بیرون از رقابتهای مدرسه، بیرون از تنشهای شبکههای اجتماعی، و بیرون از فشارهای روزمره. همین انتقال از فضاهای پرتنش به فضایی با قواعد روشن، میتواند برای روان نوجوان آرامکننده باشد.
تفاوت تعداد دختران و پسران هم قابل تأمل است. وقتی مشارکت دختران بیشتر میشود، میتواند نشان دهد که اگر برنامهریزی، امنیت روانی، نظم اجرایی و احترام به شأن نوجوان بهدرستی تأمین شود، دختران با انگیزه بالایی وارد میدان میشوند.
از منظر سیاستگذاری آموزشی، تصمیم برگزار نشدن امتحانات داخلی تا پایان اعتکاف و موجه بودن غیبت نیز یک نکته کلیدی است. یعنی نهاد مدرسه بهجای اینکه این تجربه را هزینهزا کند، آن را به رسمیت شناخته است. این احترام نهادی، انگیزههای درونی را تقویت میکند و اعتکاف را از حالت حاشیهای خارج میسازد.
در سطح استان، پراکندگی 156 مسجد یک مزیت است، چون اعتکاف را محلهمحور میکند. هرچه آیین به زیست واقعی خانوادهها نزدیکتر باشد، احتمال مشارکت پایدارتر میشود. این همان نقطهای است که فرهنگ از شعار به تجربه تبدیل میشود.
در این میان یکی از کارکردهای پنهان اعتکاف، تمرین خودکنترلی است، چیزی که در تربیت و رشد مهارتی، ارزش بالایی دارد. نوجوانی که یاد میگیرد چند روز با نظم بیدار شود، مراقب گفتار و رفتار باشد، و برنامه را رعایت کند، در واقع یک تمرین جدی برای مدیریت زندگی آیندهاش انجام داده است.
اگر بخواهم صریح بگویم، اعتکاف دانشآموزی یک پاسخ به نیاز زمانه است، زمانهای که ذهنها پراکندهاند، روابط سطحیتر شده، و آدمها از فرط اتصال، خستهاند. در چنین فضایی، این چند روز میتواند یک تنفس جمعی باشد، هم برای نوجوان، هم برای خانواده، هم برای مدرسه و محله.
اگر قرار است از این ظرفیت بهترین نتیجه گرفته شود و نتیجههای هرسال بهتر از سال گذشته باشد، مسیر روشن است، احترام به اختیار نوجوان، میدان دادن به گفتوگو، تقویت نقشآفرینی خود دانشآموزان در برنامهها، و مراقبت از کیفیت تجربه. آن وقت اعتکاف میتواند به یک سرمایه فرهنگی پایدار برای استان تبدیل شود.
انتهای پیام/7540
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0